Tilgangur breytinganna er að gera námsmat skýrara, samræmdara og auðskiljanlegra fyrir nemendur, foreldra og skólasamfélagið. Skýrara námsmat er liður í sókn ríkisstjórnar í menntamálum og er ætlað að gera skólakerfið gagnsærra, styðja betur við nemendur og auðvelda foreldrum að fylgjast með námi barna sinna.  

Áfangi 1: Gildistaka vorið 2027, þegar vitnisburður við lok 10. bekkjar verður birtur með talnakvarða, heilum tölum á bilinu 1-10. Samhliða nýjum matskvarða fyrir vitnisburð við lok 10. bekkjar þurfa skólar að birta í skólanámskrá vægi flokka hæfniviðmiða fyrir hvert greinasvið árgangsins. 

Áfangi 2: Gildistaka vorið 2028, þegar vitnisburður við lok 4. og 7. bekkjar verður einnig birtur með talnakvarða, heilum tölum á bilinu 1-10. Samhliða nýjum matskvarða fyrir vitnisburð við lok 4. og 7. bekkjar þurfa skólar að birta vægi flokka fyrir hvert greinasvið árgangsins. 

Námsmatskaflar núgildandi aðalnámskrár grunnskóla verða endurskoðaðir og ný útgáfa birt fyrir lok árs 2026. Þegar drög að breytingum á aðalnámskrá liggja fyrir verða þau kynnt og samráð átt við helstu hagaðila.

Breytingin snýr að birtingu upplýsinga um árangur nemenda í lokamati og lýsingu á stöðu þeirra í vitnisburði. Breytingin dregur ekki úr faglegu hlutverki kennara við nám, kennslu og námsmat né áherslu á mikilvægi fjölbreyttra matsaðferða í skólastarfi líkt og gildandi aðalnámskrá kveður á um. Breytingin snýst þannig um hvernig niðurstöður námsmats eru settar fram og birtar.   

Aðalnámskrá grunnskóla leggur áfram megin áherslu á leiðbeinandi hlutverk námsmats og að kennarar skipuleggi nám og kennslu með aðferðum leiðsagnarnáms eða leiðsagnarmats. Matstákn þ.e. tölurnar, á ekki að nota í leiðsagnarnámi heldur felst leiðsagnarnám í samtali nemenda og kennara um stöðu hvers og eins miðað við sett námsmarkmið.

Breyting á matskvarða aðalnámskrár grunnskóla, frá bókstafskvarða í talnakvarða mun ekki hafa áhrif á skipulag náms og kennslu.  Breytingin varðar birtingu upplýsinga um árangur nemenda annars vegar þegar vitnisburður er gefinn við lok árgangs eða aldursstigs og hins vegar þegar lokaeinkunn við lok námstímabils er gefin.

Í innleiðingarferlinu verður lögð áhersla á að veita skólasamfélaginu samræmd verkfæri sem tala inn í skipulag gæða náms, kennslu og námsmats. Áhersla verður á vinnubrögð sem endurspegla skýrara verklag við skipulag, framkvæmd og birtingu alls námsmats þ.e. lokamats og vitnisburðar. 

Skólaárið 2026-2027 | Innleiðing talnakvarða í vitnisburði nemenda við lok 10. bekkjar  og að skólar setji vægi á flokka námsgreina samkvæmt leiðbeinandi útgefnu vægi Mennta og barnamálaráðuneytis sem birt er í stuðningsefni á adalnamskra.is, í skjalinu Forgangsröðun hæfniviðmiða og vægi flokka.

Vorið 2027 verður skólum skylt að nýta talnakvarða í vitnisburði nemenda við lok 10. bekkjar. Samhliða eiga skólar að gera skýra grein fyrir hvert vægi ólíkra flokka hvers greinasviðs er við vinnslu vitnisburðar.  

Yfir skólaárið eru skólar hvattir til að nýta talnakvarðann við einkunnagjöf á unglingastigi vegna lokamats námstímabila.  

Skólaárið 2027-2028 | Áhersla á innleiðingu talnakvarðans á öllum skólastigum í lokamati og vitnisburði og vægi flokka. 

Vorið 2028 verður skólum skylt að birta vitnisburð nemenda við lok 4., 7. og 10. bekkjar með talnakvarða. Matskvarðann ber einnig að nota í öllum árgöngum sem skólar velja að gefa vitnisburð. Skylt verður að skilgreina vægi flokka á hverju greinasviði fyrir 4., 7. og 10. bekk þegar skylt er að gefa vitnisburði.   

Markmiðið ráðuneytis um skilgreiningu skóla á vægi flokka greinasviða er til að tryggja skýrari og gagnsærri mynd af stöðu nemenda og að námsmat verði sambærilegra milli skóla en áður var. 

Á hverju greinasviði er hæfniviðmiðum skipt í flokka. Þegar flokkum greinasviðs er gefið vægi á skýran hátt styður það kennara við skipulag náms, kennslu og námsmats og auðveldara verður að tryggja samræmd vinnubrögð við vinnslu vitnisburðar.

Með því að skilgreina vægi flokka hvers greinasviðs setur skóli fram lýsingu á því hvað býr að baki þeirri tölu sem lýsir hæfni nemanda í vitnisburði við lok skólaárs. Ólíkt vægi flokkanna getur haft afgerandi áhrif á þá niðurstöðu sem skráð er í vitnisburð nemenda. Sem dæmi má nefna að algengt er að lokaeinkunn í íslensku sé dregin saman á þann hátt að meira vægi er lagt á matsviðmið tengd lestri, lesskilningi og ritun og þá er minna vægi sett á aðra flokka svo sem talað mál, hlustun og áhorf, bókmenntir og málnotkun. Ákvarðanir um ólíkt vægi flokka verða að liggja skýrt fyrir áður en kennsla hefst þannig að hægt sé að upplýsa nemendur samhliða námi og kennslu og áður en vitnisburður er unninn. 

Hver skóli skilgreinir vægi hvers flokks á hverju greinasviði og birtir á skýran hátt í skólanámskrá, t.d. samhliða forgangsröðun hæfniviðmiða. Ákvarðanir um vægi flokka í vitnisburði þurfa að byggja á faglegum forsendum og vera í samræmi við stefnu og áherslur skólans. Við ákvörðun vægis geta skólar nýtt til hliðsjónar leiðbeinandi vægi flokka námsgreina, sem er aðgengilegt HÉR. Skráð vægi er sett fram í þessu skjali sem drög til að hefja umræðu um samsetningu lokaeinkunna. 

Þannig fær ráðuneyti betri yfirsýn um hvernig skólar skilgreina vægi flokka innan greinasviða og þannig afla gagna sem nýtast til að fylgjast með hvort fullnægjandi samræmi sé milli kennslu og námsmats í grunnskólum landsins. 

Mennta- og barnamálaráðuneyti  ákveður allar breytingar á aðalnámskrá grunnskóla en hefur þegar falið Miðstöð menntunar og skólaþjónustu að styðja skólasamfélagið við innleiðingu talnakvarða og að setja vægi á flokka námsgreina.  

Mennta- og barnamálaráðuneyti kynnti breytingarnar í byrjun ágúst 2026  en skólar þurfa síðan að upplýsa nemendur og foreldra um nýjan matskvarða og vægi flokka á hverju greinasviði. Skýringarefni verður aðgengilegt á vefnum adalnamskra.is – Stuðningsefni en skólastjórnendur og kennarar eru lykilaðilar þegar kemur að því að skapa sameiginlegan skilning innan skólasamfélagsins á nýjum matskvarða. 

Mennta- og barnamálaráðuneyti miðar við að talnakvarði verði tekinn í notkun í tveimur áföngum: 

Áfangi 1: Skólaárið 2026-2027 | Áhersla á innleiðingu talnakvarða við vitnisburð við lok 10. bekkjar og vægi flokka námsgreina í 10. bekk. 

Áhersla verður á innleiðingu, stuðning og leiðsögn fyrir skólastjórnendur og kennara 10. bekkjar þar sem að vorið 2027 ber þeim að nýta talnakvarða við vitnisburð nemenda og útskrift þeirra ásamt því að birta vægi flokka námsgreina í 10. bekk. 

Áfangi 2: Skólaárið 2027-2028 | Áhersla á innleiðingu talnakvarðans á öllum skólastigum í lokamati og vitnisburði og vægi flokka námsgreina.  

Innleiðing, stuðningur og leiðsögn verður aðgengileg fyrir alla grunnskóla.  

Við lok skólaársins þ.e. vorið 2028, ber skólum að nýta talnakvarða aðalnámskrár grunnskóla við vitnisburð við lok allra aldursstiga þ.e. 4., 7. og 10. bekkjar og einnig ber að nota alltaf talnakvarðann þegar einkunnir eru gefnar í lokamati (ekki önnur matstákn). Á skólaárinu ber skólum að hafa skilgreint vægi flokka á hverju greinasviði á öllum aldursstigunum. 

Í tengslum við innleiðingu nýs talnakvarða og vægis flokka námsgreina verða engar breytingar gerðar á hæfniviðmiðum greinasviða aðalnámskrár grunnskóla.

Í tengslum við innleiðingu nýs talnakvarða og vægis flokka námsgreina verða engar breytingar gerðar á dæmum um námsmarkmið sem birt eru bakvið öll hæfniviðmið greinasviða aðalnámskrár grunnskóla.